MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASININ ÖNEMİ

Bu ateşkes antlaşmasının hükümleri gereğince Osmanlı Devleti fiilen tarihe karışıyordu. Çünkü, bu bir ateşkes değil kayıtsız koşulsuz bir teslim belgesi idi. Yaklaşık sekiz yıl savaştan sonra, bir zamanların muhteşem Osmanlı Devleti perişan bir şekilde yenilmiş, orduları dağılmış, morali çökmüş, savaşlarda büyük insan kayıplarına uğramış, kaynakları tükenmiş, galiplerin kendisi hakkında vereceği karara razı ve kadere boyun eğmiş bir görünümdeydi. Ordu dağılıyor, silah, cephane ve ulaşım yolları ile tüm haberleşme araçları ve liman, tersaneler İtilaf Devletleri''nin denetimine bırakılıyordu. İtilaf Devletleri''ne, 7. maddeye dayanarak, ülkenin herhangi bir yerini işgal hakkı tanınıyor, Doğu Anadolu''da bir Ermeni Devleti kurulması için olanak hazırlanıyor ve İtilaf Devletleri''ne işgallerine yardımcı olunacağı belirtiliyordu.

İtilaf Devletleri, özellikle İngiltere, savaştan yenik çıkmış olan Almanya, Avusturya ve Bulgaristan''a Osmanlı Devleti''ne uyguladıkları paylaşma politikasını izlemiyorlardı. Almanya, Avusturya ve Bulgaristan''ın topraklarına ateşkes imzaladıkları tarihte İtilaf devletleri askerlerince girilmişti. Oysa Osmanlı Devleti ateşkes imzaladığı tarihte ülkesine düşman askeri girmemişti. İngiltere, Mondros''un imzalanmasından sonra Türk Ulusu''na doğu ulusu gözüyle bakıyor, Türk Ulusu''nu padişahın buyruğu altında bir sürü olarak görüyor ve padişah elde edilince tüm ulusun da avuç içinde olacağını düşünüyordu. Lloyd George''nin planı, Yunanistan''ı yeter derecede güçlendirmek ve Güney Kafkasya''da Rusya ile Osmanlı Devleti arasında kalmış olan hükümetlere yardım edip, Osmanlı Devleti''ni doğudan ve batıdan istila ve baskı altına almaktı. Avrupa''nın hasta adamı ölmüş ve mirasını paylaşmak birinci derecede İngiltere''nin sonra Fransa ve diğerlerinin eline kalmıştı. Rusya savaştan çekilmiş olduğu için Doğu Sorunu nu İngiltere ve Fransa''nın diledikleri gibi çözebileceklerdi. Avrupa''yı pasta dilimleri gibi, ulusal sınırlara bakmaksızın bölen, II. Dünya Savaşı''nın tohumlarını daha o zaman eken İtilaf Devletleri tüm Orta Doğu''yu, yani Osmanlı Devleti''nin topraklarını yağma edebilecek şekilde ele geçirmişlerdi. 1878''den beri Osmanlı Devleti ile ilgili politikasını değiştirmiş bulunan İngiltere, Osmanlı Devleti''nin artık yaşayamayacağına karar vermişti.Yüzyıllardır güneye inmek isteyen Rusya''nın Balkanlar üzerinden Boğazlara ve Kafkasya üzerinden ise İskenderun ve Basra Körfezleri''ne ilerleyişinin ve buraları ele geçirmesinin Osmanlı Devleti tarafından durdurulamayacağını gören İngiltere, 1. Dünya Savaşı sonunda, kendi politikasını uygulama olanağı bulduğundan Kafkasya''daki Rus ilerleyişini durdurmak için Ermenistan ve Balkanlar''da ilerleyen Rus tehlikesine karşı da Ege Denizi''ne egemen, Batı Anadolu''yu hatta Kıbrıs''ı da içine alan güçlü bir Yunanistan yaratmak ve İngiltere''nin desteğinde bu devletleri Rusya''ya karşı tampon olarak kullanmak, bu sayede İngiltere''nin sömürge yollarının güvenliğini sağlamak istiyordu. İşte Mondros Ateşkes Antlaşması İngiltere''nin bu politikasının ürünü olarak İngiltere temsilcisi Amiral Calthrope''nun dikte ettirdiği şekilde kabul edilmişti.

Hazırlayan:SABRİ DİNAR