Ortadoğu, yakın tarihin en ilginç seçim sonuçlarından biriyle karşılaştı. İran cumhurbaşkanlığı seçimlerinde beklenmedik şekilde ikinci tura kalan muhafazakâr aday Mahmud Ahmedinecad, daha büyük bir sürpriz yaparak açık farkla zaferini ilan etti.

Ilımlı muhafazakâr eski Cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani'nin yüzde 35,9'da kaldığı seçimde Tahran Belediye Başkanı Ahmedinecad, yüzde 61,6 oyla herkesi şaşırttı. 49 yaşındaki Ahmedinecad, ilk demecinde "modern, ileri ve güçlü bir İslam toplum modeli oluşturma" sözü verdi ve "İran düşmanları şah-mat oldu." dedi. Reformcu Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin halefi olmaya hak kazanan Ahmedinecad, canlı yayınlanan konuşmasında 'tutucu' ve 'ılımlı' olarak ikiye bölünen İran halkına da birlik çağrısı yaptı.

Anketler, iki adayı 'başa baş' göstermesine rağmen birçok uzman, Rafsancani'nin kazanacağı tahmininde bulunmuştu. 47 milyona yakın seçmenin bulunduğu ülkede seçime katılım da beklenenin aksine ilk turun gerisine düşerek yüzde 60 olarak gerçekleşti. Yaklaşık 670 bin oyun geçersiz sayıldığı seçim sonucunun Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından onaylanması gerekiyor.

Ahmedinecad, sonucun açıklanmasından sonra devlet televizyonunda yayınlanan ilk demecinde "modern, ileri ve güçlü bir İslam toplum modeli oluşturma" sözü verdi. Ahmedinecad, "Bugün, bütün rekabeti unutmamız ve bunları dostluklara dönüştürmemiz gereken bir gün. Biz tek bir ulus ve büyük bir aileyiz." dedi. İran düşmanlarının 'şah-mat' olduğunu söyleyen Ahmedinecad, ülkesinin düşmanlarıyla girdiği "en ağır psikolojik savaştan" seçimlerdeki yüksek katılımla herkesi şah-mat ederek tüm denklemleri altüst ederek çıktığını söyledi. Ahmedinecad, "Bu, dünyadaki en büyük onur. İran, özel bir millettir. Bunu bilmeyenlerin bilmelerini sağlamalıyız." dedi. Rafsancani ise sonuçların ardından yaptığı ilk açıklamasında kendisine karşı 'çirkin hileler' yapıldığını; ancak bununla ilgili resmi bir başvuruda bulunmayacağını söyledi. Mağlup lider, "Benim ve ailemin imajını yaralamak için milyonlarını harcayanlar, bana, ülkeye ve devrime karşı sergiledikleri bu zalim tavır karşısında, bu dünyada ve ahirette umutsuzluktan başka bir karşılık elde edemeyecekler." diye konuştu.

1979'daki İslam Devrimi'nden beri Tahran ile 'kanlı bıçaklı' olan Amerikan yönetimi, seçim sonrası "İran'ın Ortadoğu'daki demokratik değişim rüzgârının dışında kaldığı" yönündeki görüşünün değişmediğini bildirdi. Seçimlerde ciddi kusurların olduğunu savunan İngiltere ise Ahmedinecad'a İran'ın nükleer programı konusunda uzlaşma çağrısında bulundu. AB ise insan hakları, nükleer program ve diğer konularla ilgili gelişmelere açık 'her türlü İran hükümetiyle çalışmaya hazır olduğunu' açıkladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise Ahmedinecad'ı kutlayarak, uluslararası anlaşmalara uygun olarak nükleer işbirliğini geliştirmeye hazır olduklarını açıkladı.

Saddam Hüseyin'in baskılı rejiminden kurtulan Irak'ın Necef kentindeki siyaset adamları ve dinî liderler, Ahmedinecad'ın iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirmesini umduklarını belirtti. Irak Başbakanı İbrahim Caferi'nin Şii İslami Dava Partisi "İran ile güçlü ilişkilerimizin değişiklikten etkilenmeyeceğini ve yeni yöneticilerin Irak'ın ayakları üzerinde durmasında bize yardım edeceğini umuyoruz." açıklamasında bulundu.

Ahmedinecad'ın zaferiyle birlikte Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi ile temsil edilen reformcu kanat, devlet kademelerinden hemen hemen tamamen dışlanmış oldu. Seçim sonucunun, zaten "çok kırılgan" olan reform sürecini durdurabileceği şeklinde yorumlar yapılıyor. Reformcu kesim yeni dönemde bazı toplumsal özgürlüklerin kısıtlanmasından endişe ediyor. Ahmedinecad, Tahran belediye başkanlığı döneminde erkeklerin uzun sakal bırakması türünden bazı uygulamalara imza atmıştı.

Haşimi Rafsancani niçin kaybetti?

Mütevazı hayat tarzıyla dikkat çeken Ahmedinecad'ın zengin iş çevreleri tarafından desteklenen Rafsancani karşısında kazandığı zaferde, muhafazakâr egemenliğindeki devlet mekanizmasının desteğinin yanı sıra yoksul kesimin sevgisini kazanmasının önemli rol oynadığı belirtiliyor. Zengin petrol gelirlerine rağmen ülkedeki gelir dağılımı adaletsizliği artarak "zengin-fakir uçurumu" büyüdükçe Ahmedinecad'ın potansiyel oyları da artmış oldu. Bütün bunlara sürekli artan işsizlik de eklenince "adil gelir dağılımı" vaadinde bulunan 'fakir dostu' Ahmedinecad'ın işi kolaylaştı. 'Yolsuzluk düşmanı' Ahmedinecad, siyasi bağlantıları sebebiyle çok para kazandığını söylediği 'zengin' Rafsancani'ye de yolsuzluk imasında bulunarak puan kazandı. İlk turda yüzde 21 oy alarak Ahmedinecad'a 1,5 puan fark atan Rafsancani'nin ikinci turda seçilememesini "ABD dış politikasının Ortadoğu'da radikalizmi tetiklemesi" şeklinde değerlendirenler de var. Reformcu Cumhurbaşkanı Hatemi'nin iki dönem iktidarı boyunca "sistemin zorlukları yüzünden" değişim yolunda ilerleme kaydedememesi de halk içindeki reformist eğilimin yükselişini durdurmuştu. Reformcuların, ikinci turda Ahmedinecad'ın önünü kesmek için sandığa akın edeceği beklentisi de boş çıktı. Camilerde de örgütlenen muhafazakâr kesim, Ahmedinecad'ın zaferini getirdi.